آخرین اخبار:
آخرین به روزرسانی: ۱۴ آذر

محصولات ارگانیک‌

۱ شهریور ۱۳۹۵ سرآشپز
محصولات ارگانیک‌

چند سالی می شود که پای محصولات ارگانیک به بازار مواد غذایی کشور باز شده و این محصولات در حجم بسیار زیادی در دسترس همه قرار گرفته است. در ابتدا این محصولات، تنها در فروشگاه‌ های کوچک و یا در بازارهای محلی به فروش می رسید، اما رفته رفته با استقبال مردم به فروشگاه‌ ها و خواربار فروشی‌‌ های شهرهای بزرگ هم راه پیدا کرد و کم کم شرکت های تولید محصولات غذایی برای این که از قافله عقب نمانند بخشی از تولیدات شان را با این برند به بازار عرضه کردند.
حالا در فروشگاه ها و مراکز عرضه مواد غذایی در شهرهای بزرگی مثل تهران انبوهی از محصولات و مواد غذایی با برند ارگانیک دیده می شود که علیرغم قیمت بالایشان طرفداران زیادی دارد. مشکلات و حواشی محصولات ارگانیک هم دقیقا از همین جا شروع شد. عرضه و فروش گسترده محصولات و مواد غذایی با برند ارگانیک در کلان شهرها با قیمت‌های نجومی، در حالی ‌که هنوز در کشور ما کنترل و نظارت دقیقی بر روند تولید این محصولات وجود ندارد و اساسا زیرساخت های قانونی آن هم از سوی مسئولان دیده نشده است. همین شائبه ها و حواشی زیادی را درخصوص این محصولات به وجود آورده است.
روند پیش تولید، تولید و نگهداری محصولات و موادغذایی ارگانیک دارای شاخص ها و استاندارهایی است که تامین آن‌ها اگر نگوییم نشدنی، خیلی سخت ‌و دشوار است و به همین دلیل هم بسیاری از کارشناسان مواد غذایی اساسا تولید و تبلیغ محصولات غذایی با برند ارگانیک در کشور را منهای چند محصول خاص دروغ بزرگی می‌دانند که فقط برای فریب مردم و سود بیشتر عده‌ای فرصت طلب رواج یافته است.
بسیاری از صاحب نظران این حوزه معتقدند سودجویان با سوء استفاده از خلاء های قانونی و فقدان سیستم‌ های نظارتی و کنترل نظام‌ مند، با تقلب و جعل عنوان ارگانیک محصولاتشان که هیچ تفاوتی با سایر محصولات غذایی مشابه ندارد را به چند برابر قیمت واقعی خود می‌فروشند.

محصول ارگانیک چیست؟

از قدیم گفته‌ اند هر چیزی طبیعی ‌اش بهتر است. در واقع تولید محصولات ارگانیک حرکت به سمت همین باور قدیمی است. به عبارت دیگر ارگانیک به محصولاتی گفته می‌شود که بدون دخالت یا بدون مصرف آفت ‌کش ‌ها، کودهای شیمیایی و ترکیبات اصلاح شده ژنتیکی تولید شده باشند. کشاورزی ارگانیک ، شیوه ‌ای از کشاورزی است که در همه مراحل کاشت، داشت و برداشت از هیچ ‌گونه مواد شیمیایی در آن استفاده نمی‌شود.
در مورد محصولات ارگانیک حیوانی نیز اصل بر این است که حیوان در حال پرورش، علوفه و غذای ارگانیک بخورد و بدون دارو و انواع هورمون رشد کند. همین موضوع هم محل اصلی مناقشه طرفداران و منتقدان تولید مواد غذایی ارگانیک است. منتقدان تولید محصولات ارگانیک در کشور با تکیه بر لزوم تامین مواد غذایی و کمبود زمین قابل کشت و پایین بودن غنای خاک کشاورزی در ایران، حرکت به سمت تولید مواد غذایی ارگانیک را کار غیر عملی و فاقد صرفه اقتصادی می‌دانند، که حتی می‌تواند باعث به خطر افتادن امنیت غذایی کشور شود. البته بخشی از منتقدان محصولات ارگانیک، تقلب و سوء استفاده از این عنوان و فریب مردم را هم بخشی از مشکلات بازار محصولات ارگانیک عنوان می کنند.

مواد غذایی ارگانیک شعاری برای فریب مردم

عنایت‌اله ‌بیابانی قائم‌ مقام خانه کشاورز است. او عقیده دارد محصولات ارگانیک در کشورما اساسا یک شعار مردم فریب است که عده‌ای فرصت طلب از آن سوء استفاده می‌کنند. او در این خصوص به سایت آشپزباشی می‌گوید: «تولید مواد غذایی سالم وظیفه هر تولید کننده است؛ ولی تولید محصولاتی ۱۰۰ درصد ارگانیک آن هم در حجمی به این گستردگی که ما در فروشگاه های کشور می بینیم خیلی دور از ذهن است. متاسفانه ارگانیک بودن محصولات غذایی وسیله ای شده برای فریب مردم و سود جویی عده ای فرصت طلب.» او در ادامه به محصولاتی اشاره می‌کند که بدون هیچ تلاش خاصی ذاتاً ارگانیک هستند: «ما محصولاتی داریم که در شرایط عادی هم به صورت ارگانیک تولید می شوند؛ برای مثال کیوی به دلیل شرایط خاصی که دارد، بدون استفاده از هیچ گونه آفت کشی تولید می‌شود. این میوه برای به عمل آمدن نیاز به خاک سبک دارد و خاک سبک یعنی، خاکی بدون هیچ گونه مواد شیمیایی. این یعنی محصول ارگانیک، ولی خیلی از مردم از این موضوع بی اطلاع هستند. قیمت این میوه هم شرایط عادی دارد. البته خیلی از محصولات دیگری هم در کشور ما به صورت کاملا ارگانیک تولید می شوند، مثل زعفران، پسته، انار و انجیر. ما با این محصولات مشکلی نداریم، انتقاد اصلی ما به ادعاهای دروغی است که مردم را فریب می دهد.»

محصولات ارگانیک تهدیدی برای امنیت غذایی

کاهش تولید در واحد سطح زمین های زیرکشت هم یکی دیگر از مشکلات تولید محصولات ارگانیک است. معضلی که به گفته بیابانی حتی می تواند باعث به خطر افتادن امنیت غذایی شود. قائم‌مقام خانه کشاورز با بیان این که استفاده نکردن از کودها و آفت ‌کش ‌ها باعث کاهش تولید محصولات زراعی و باغی خواهد شد، می‌افزاید: «امنیت غذایی یکی از چالش‌های جهانی است و محصولات ارگانیک با توجه به کاهش کمّی که در تولید محصولات زراعی و باغی دارند، باعث تشدید این مشکل می شوند، به خصوص در مناطقی مانند کشور ما که زمین های قابل کشت هم به شدت محدود است.»
بیابانی در پاسخ به این پرسش که با توجه به این مشکلات چرا محصولات ارگانیک همچنان در کشورهای اروپایی و آمریکا تولید می شوند، می گوید: «در آن کشورها هم این موضوعات مطرح است. این محصولات در اشل خیلی کوچک تولید می‌شوند و در فروشگاه‌ ها و واحدهای عرضه کننده مواد غذایی در کشورهای اروپایی بخش بسیار کوچکی به این محصولات اختصاص داده شده است. دلیلش هم مشخص است، چون هم قیمت بالایی دارد و هم تولید محدودی. این در حالی است که در کشور ما هر روز محصول جدیدی با این برند به بازار عرضه می شود و واقعا نمی توان به آن‌ها اعتماد کرد.»

ارگانیک ها، دوست بدن انسان

اما جدا از مباحث فنی و کارشناسی در خصوص صرفه اقتصادی تولید گسترده محصولات غذایی ارگانیک، تاثیر این محصولات طبیعی بر سلامت انسان و سازگاری بهتر با محیط زیست به اثبات رسیده است. طبیعی است این محصولات عاری از عناصر مضری چون ازت، نیترات و نیتریت هستند که علم پزشکی بیماری های غیر واگیری چون انواع سرطان ها را به آن‌ها ربط می‌دهد. برای نمونه تازه ‌ترین مطالعات درباره مقایسه خواص آنتی ‌اکسیدانی گوجه ‌فرنگی‌ های ارگانیک و معمولی نشان داده که میزان مواد مغذی و آنتی ‌اکسیدان ‌هایی مثل فلانوئیدها در انواع ارگانیک، دو برابر بیشتر از انواع معمولی است که این از منظر علم تغذیه نتیجه بسیار خیره کننده است. اما همه این تاثیرات مطلوب به شرط آن است که درتولید این ‌محصولات غذایی همه استانداردها رعایت شده باشد.

محصولات ارگانیک و استانداردهایی که رعایت نمی‌شود

اما غلامحسین طهماسبی معاون پژوهش و سازمان تحقیقات کشاورزی هم عقیده دارد صحت و سقم رعایت این استانداردها چندان در کشور ما مشخص نیست و در شرایط فعلی نمی‌توان به برندهای ارگانیک محصولات غذایی در کشور اعتماد کرد. او در این باره به سایت آشپزباشی می گوید: «تولید محصولات ارگانیک شاخص‌های زیادی دارد، اما استفاده نکردن از آفت ‌کش (برای حفظ کیفیت و تولید بیشتر) و کود شیمیایی (برای افزایش غنای خاک) دو مولفه اصلی در تولید محصولات ارگانیک هستند. موضوع اینجاست که بررسی و نظارت بر رعایت این موازین در کشور ما به دلایل مختلفی به درستی انجام نمی شود و دلیل اصلی مخالفت ها با محصولاتی که با برند ارگانیک در کشور ما عرضه می شود هم، همین است.»
به گفته طهماسبی، محصولاتی که با آرم ارگانیک به فروش می‌رسد باید راه عریض و طویلی را طی کرده باشند و تحت نظارت‌های مختلفی تولید شوند و مشکل اصلی محصولاتی که با آرم ارگانیک در بازار داخلی به فروش می رسد هم دقیقا به همین مسئله مربوط است، یعنی نبود سیستم های نظارتی بر روند تولید این محصولات. او درعین‌ حال تاکید می‌کند که امکان تولید برخی مواد زراعی و باغی به صورت ارگانیک در کشور وجود دارد و می توان با برنامه ‌ریزی و ایجاد زیرساخت های قانونی بخشی از مواد غذایی کشور را به صورت ارگانیک تولید و در اختیار مصرف کننده قرار داد.

مبارزه انجمن ارگانیک با ارگانیک‌های تقلبی

اما در نهایت این مردم هستند که به عنوان مصرف کننده نهایی از آشفته بازار محصولات ارگانیک متضرر می شوند و بی‌ خبر از همه جا مواد غذایی را به چندین برابر قیمت تهیه می‌کنند که هیچ معلوم نیست که واقعا ارگانیک است یا فقط پول آرمی را می‌دهند که عده‌ای فرصت طلب برای سود بیشتر روی جعبه محصولاتشان چسبانده‌اند.
تقلب در فروش محصولات ارگانیک با توجه به نبود سیستم های نظارتی در کشور به رویه معمول بازار ارگانیک فروش ها تبدیل شده است. موضوعی که رضا نورانی رئیس ‌انجمن ارگانیک‌ کشور هم علیرغم دفاع تمام قدش از تولید و گسترش این محصولات در کشورمان آن را تایید می‌کند. او دراین ‌باره به سایت آشپزباشی می‌گوید: «متاسفانه تقلب در بازار محصولات ارگانیک زیاد شده و کار ما را هم برای ترویج و جا انداختن فرهنگ استفاده از این محصولات سخت کرده است.»
نورانی در خصوص روند رسیدگی و برخورد با محصولات ارگانیک تقلبی، با اشاره به این که در حال حاضر تنها «انجمن ارگانیک کشور» به عنوان سازمانی مردم نهاد صلاحیت رسیدگی به این تخلفات را دارد، می‌افزاید: «بازرسان ما در تهران و ۱۶ استان دیگر همه محصولاتی که با آرم ارگانیک به فروش می‌رسند را رصد می کنند. ما به تولید کنندگان محصولاتی که گواهی ‌نامه معتبر تولید ارگانیک ندارند برای بار اول تذکر داده و در صورت ادامه تخلف آن‌ها را به سازمان تعزیرات معرفی می‌کنیم. انجمن ارگانیک در برخورد با متخلفان هیچ مماشتی ندارد، همانطور که سال گذشته با برند معروفی که ادعای تولید تخم مرغ ارگانیک داشت برخورد کردیم.»

کشاورزی ارگانیک نیاز به حمایت دولتی دارد

اما نظارت بر روند تولید و نگهداری محصولات ارگانیک در سطح کشور از سوی انجمنی که به گفته رئیس آن هیچ امکانی به جز رویت گواهی نامه‌های بین المللی ندارد هم نمی تواند تضمینی عملی و منطقی برای تشخیص سره از ناسره در بازار مکاره ارگانیک‌ کشور باشد. اما با این‌ همه، نورانی همچنان توپ را در زمین دولت می‌اندازد: «متاسفانه در برنامه ششم توسعه به جای توجه به تولیدات ارگانیک، به محصولات تراریخته پرداخته شده است، که جای تعجب دارد.» او حتی قیمت بالای محصولات ارگانیک را هم به سیاست های حمایتی از واردات کود شیمیایی مرتبط می داند و در این ‌باره می‌گوید: «۶ دهه است که دولت ‌ها برای واردات کود شیمیایی یارانه می‌دهند، در حالی که اگر نیمی از این حمایت‌ ها به تولید محصولات ارگانیک اختصاص پیدا کند، قیمت تمام شده این محصولات هم به مراتب کاهش پیدا می‌کند.»

نسل سوم محصولات ارگانیک

رئیس انجمن ارگانیک کشور حتی برای منتقدانی که تولید محصولات ارگانیک را خطری برای امنیت غذایی کشور می‌دانند هم پاسخ های جالبی دارد: «در حال حاضر نسل سوم تولیدات ارگانیک آغاز شده است. استفاده از کودها و آفت ‌کش‌ های بیولوژیک مشکل کمیت تولیدات محصولات ارگانیک را حل کرده و حتی به حفظ محیط زیست هم خیلی کمک می کند. در استان مرکزی ۷۵۰ هکتار زمین زیر کشت با استفاده از این تکنولوژی محصولات زراعی و باغی تولید می‌کنند که مورد تایید اتحادیه اروپاست.»
نورانی در پایان حرف های خود را اینگونه جمع بندی می‌کند: «در حالی که هیچ حمایتی از تولیدکنندگان ارگانیک نمی‌شود، این مایه شرم‌ ساری است که کره‌ای ها با انار مهریز یزد کنسانتره ارگانیک تولید می‌کنند و بازار جهانی این محصول را در اختیار گرفته‌اند، در حالی ‌که ما همچنان برسر حمایت و تولید این محصولات در کشور اختلاف نظر داریم.»

دسته بندی ها :
گزارش

نظری ارسال نشده است ، اولین نفر باشید.

پاسخ دهید

توجه: نظراتی که حاوی مطالب توهین آمیز است منتشر نخواهد شد

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد. فیلد های اجباری با *مشخص شده است. *

*
*

اپلیکیشن آشپزباشی

اپلیکیشن آشپزباشی را برروی تلفن های هوشمند خود داشته باشید!

کلیه حقوق این سایت محفوظ و متعلق به آشپزباشی است.