آخرین اخبار:
آخرین به روزرسانی: ۱۸ آذر

صنعت بسته‌ بندی ایران ، اندر خم یک کوچه

۱۸ مرداد ۱۳۹۵ سرآشپز
صنعت بسته‌ بندی ایران ، اندر خم یک کوچه

نان داغ بسته‌بندی شده در نایلون و پلاستیک، آبلیموی اسیدی در ظرف پلاستیکی، استفاده از جوهر غیر استاندارد در بسته‌بندی مواد غذایی و… جزء نگرانی های بیشتر مردم است.

این نگرانی ها عمدتا درباره شیوه غیر اصولی بسته‌بندی مواد غذایی در بازار ایران ابراز می‌شود.

این موضوع در حالی رخ می‌دهد که کشورهای پیشرفته پا را از بسته‌بندی‌های جذاب و چشم‌نواز فراتر گذاشته و به تکنولوژی‌هایی روی آورده‌اند که بسته‌بندی‌های دوستدار محیط زیست را به تولیدکنندگان ارائه دهد.

با این وجود صنعت بسته‌بندی در ایران هنوز اندر خم یک کوچه مانده و نه تنها تولیدات کشور ما در بازارهای صادراتی جهان هنوز به صورت فله عرضه می‌شود که در بازار داخلی نیز برخی تولیدکنندگان حتی بسته‌بندی ابتدایی را نوعی هزینه اضافه و سربار برای خود تلقی می‌کنند. بررسی‌های وزارتخانه‌هایی چون جهاد کشاورزی و صنعت، معدن و تجارت نشان می‌دهد سالانه ۲۵ تا ۳۰ درصد محصولات کشاورزی در کشور به دلیل نبود صنایع بسته‌بندی اصولی، استاندارد و مدرن به ضایعات تبدیل شده و کشور از این راه بیش از ۱۰ میلیارد دلار خسارت متحمل می‌شود.

این شیوه نگاه به صنعت بسته‌بندی در ایران موجب شده است که تولیدکنندگان بیشتر از آنکه کیفیت و جذابیت بسته‌بندی برایشان مطرح باشد به کاهش هزینه‌های خود فکر کنند و در نتیجه، وضعیت آن گونه شود که هر از چند گاهی مباحثی درباره نگران کننده بودن شیوه بسته‌بندی مواد غذایی در ایران نقل محافل شود. در شرایطی که ایران هیچ جایگاه و سهمی از بازار پرسود و پررونق صنایع بسته‌بندی در سطح جهان ندارد و سهم ارزش بسته‌بندی از تولید ناخالص داخلی کشور در سال‌های گذشته روندی نزولی را تجربه کرده و  به حدود ۰/۸۶ درصد رسیده است، آمریکا، ژاپن و چین بزرگ‌ترین بازارهای بسته‌بندی جهان را به خود اختصاص داده‌اند.

بر اساس آمارها در سال ۲۰۱۲ حجم بازار بسته‌بندی در این سه کشور بیش از ۲۲۰ میلیارد دلار برآورد شده است. کشورهایی چون آلمان، فرانسه، بریتانیا و ایتالیا هم در رده‌های بعدی لیست بزرگ‌ترین بازارهای بسته‌بندی جهان قرار دارند. اما نکته جالب در این فهرست، جایگاه سیزدهمی ترکیه است با بازار فروشی در حدود ۱۰ میلیارد دلار که حتی بالاتر از کشورهایی چون برزیل، اندونزی و کره جنوبی جای گرفته است.

 

جبران قیمت از طریق کاهش کیفیت

بهتر دیدیم در خصوص کاستی‌های صنعت بسته‌بندی در ایران به سراغ یک کارشناس رفته و نظر او را در این خصوص بپرسیم. پدرام سلطانی، نایب رییس اتاق بازرگانی ایران با اشاره به اینکه ایران هنوز در صنعت بسته‌بندی در مراحل ابتدایی قرار دارد، به آشپزباشی می‌گوید: «ما در صنعت بسته‌بندی هنوز نتوانسته‌ایم به جایگاهی برسیم که آن را ضرورت احساس کنیم. بنابراین وقتی هنوز به این جایگاه نرسیده‌ایم، کیفیت که در مراحل بعدی قرار دارد قربانی می‌شود. این در حالی است که بسته‌بندی می‌تواند مانند یک رسانه، پیام تولیدکننده را به مصرف‌کننده برساند، در او ایجاد علاقه و انگیزه کرده  و  او را نسبت به خرید کالا متقاعد سازد. اما در مقابل، بسته‌بندی نامرغوب و عدم تنوع در تولید می‌تواند باعث از دست دادن بازارهای هدف در صادرات محصولات کشاورزی و غذایی شود.

سلطانی با اشاره به نقش مخرب و معکوس نهادهای نظارتی در بحث کیفیت مواد غذایی و بسته بندی آن‌ها ادامه می‌دهد: «در حال حاضر تعدد بالای نهادهای نظارتی یکی از مهمترین چالش‌ها و علل استاندارد پایین بسته‌بندی محصولات غذایی در ایران است که موجب افزایش هزینه تولیدکنندگان شده و نقش مهمی در رویگردانی تولیدکنندگان ایرانی از بحث کیفیت بسته‌بندی مواد غذایی ایفا می‌کند. دلیل آن هم مشخص است، زیرا هزینه تولید در ایران به صورت کلی گران بوده و بنابراین بسته‌بندی به عنوان یک عامل سربار هزینه‌ای تلقی می‌شود.»

نایب رییس پارلمان بخش خصوصی ایران، اقتصاد دولتی را یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار در مبحث بسته‌بندی نامناسب محصولات غذایی در ایران دانسته و در توضیح مدعای خود اذعان می‌دارد: «اقدامات دستوری و قیمت گذاری دولتی در اقتصاد ایران، مانع بهبود کیفیت در تمامی بخش‌ها شده است، چرا که تولید کننده برای جبران هزینه‌های خود به ناچار کیفیت محصولات را کاهش می‌دهد. از طرفی ضعف قوانین در ایران موجب شده تولیدکنندگان قانونی دچار معضلات متعدد اداری شوند در حالی که تولیدکنندگان زیرپله‌ای و غیرقانونی به راحتی کارهای خود را پیش برده و ضرری متوجه‌شان نمی‌شود.»

 

ماشین‌هایی با قدمتی در حدود نیم قرن

ناگفته خود پیداست که دانش صنایع بسته‌بندی در ایران بسیار قدیمی بوده و از تکنولوژی روز دنیا چیزی در چنته ندارد. البته متخصصان این امر، عامل تحریم‌ها را در تشدید این مسئله بی‌تاثیر نمی‌دانند. صنایع ما نتواسته‌اند از ماشین آلات روز دنیا در این بخش استفاده کنند به طوری که قدمت برخی از ماشین آلات مصرفی در این صنعت به پیش از انقلاب باز می‌گردد و عمری بیش از ۵۰ سال دارند. بگذریم از این که مواد اولیه مصرفی هم کیفیت چندان مناسبی ندارد.

به گفته حسین عزیزی رییس کانون انجمن‌های صنایع غذایی ایران، در سال‌های گذشته نه تنها روی پیشرفت صنعت بسته‌بندی سرمایه‌گذاری نشده، بلکه ایران به یکی از واردکنندگان و مصرف‌کنندگان صنایع بسته‌بندی نیز تبدیل شده است. بررسی شاخص مصرف سرانه بسته‌بندی مشخص می‌کند که سرانه مصرف بسته‌بندی در کشور روندی روبه رشد داشته و از ۱۲ دلار در سال ۱۳۸۲ به بیش از ۳۵ دلاردر سال ۱۳۹۰ رسیده است. این روند نشان از فقدان همخوانی بین روند رو به رشد مصرف و تولید دارد که نتیجه آن، خواه‌ناخواه به افزایش واردات در بخش بسته‌بندی منتهی شده است.

رییس کانون انجمن‌های صنایع غذایی ایران با بیان اینکه لازم است ضوابط استاندارد در این خصوص مورد بازنگری قرار گرفته و معیارهای کشورهای پیشرفته ملاک عمل قرار گیرد، به آشپزباشی می‌گوید: «در سال‌های تحریم  تولید محصولات غذایی و بسته‌بندی آن‌ها بر اساس نیازهای داخل کشور و تا حدودی کشورهای همسایه صورت می‌گرفت. در آن سال‌ها کمتر محصولات ایرانی به صورت مستقیم وارد بازارهای اروپایی می‌شد، اما حالا با لغو تحریم‌ها شرایط برای صادرات ایران متفاوت شده و لازم است خود را با استانداردهای بازارهای هدف جدید هماهنگ کنیم.»

به گفته این مقام مسئول برای مدرن کردن صنعت بسته‌بندی در کشور نیاز است که با سرمایه‌گذاری کلان، ماشین آلات مختلف بسته‌بندی از کشورهایی مانند آلمان، ایتالیا، فرانسه و… واردکشور شود. همچنین به موازات واردات ماشین‌آلات مرتبط با بسته‌بندی، لازم است گام‌هایی هم در زمینه پیشرفت صنعت چاپ در کشور برداشته شود زیرا مدرنیزاسیون صنعت بسته‌بندی و چاپ به صورت همزمان و با هم باید پیش بروند.

 

زمین سبز و توجه به نگرانی‌های محیط زیستی

صرف نظر از تمامی اما و اگرها در خصوص چرایی عقب ماندگی ایران در صنعت بسته‌بندی و به روز رسانی‌ها مطابق با استانداردهای جهانی و تاثیرات منفی آن بر سلامت انسان‌ها، این نکته نیز نباید مورد غفلت قرار گیرد که لازم است صنایع کشور بیش از پیش در مسیر بسته‌بندی‌های سازگار با محیط زیست و به روز رسانی تکنولوژی‌ در این  صنعت قرار گیرند. امروزه تکنولوژی‌های سبز و دوستدار محیط زیست منهای توجه دولت‌ها، در میان مردم نیز طرفداران خاص خود را دارند که تعدادشان روز به روز در حال افزایش است. توجه به محیط زیست و استفاده از مواد و منابع تجدیدپذیر در طبیعت یکی از اولویت‌هایی است که در بخش صنعت بسته بندی نیز می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. اگر قرار است در این بخش طرحی نو درانداخته شده و صنایع بسته‌بندی کشور پوست بیاندازند، چه بهتر که آینده آن‌ها در چشم‌اندازی محیط زیست محور دیده شده و مورد توجه قرار گیرد.

دسته بندی ها :
گزارش

نظری ارسال نشده است ، اولین نفر باشید.

پاسخ دهید

توجه: نظراتی که حاوی مطالب توهین آمیز است منتشر نخواهد شد

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد. فیلد های اجباری با *مشخص شده است. *

*
*

اپلیکیشن آشپزباشی

اپلیکیشن آشپزباشی را برروی تلفن های هوشمند خود داشته باشید!

کلیه حقوق این سایت محفوظ و متعلق به آشپزباشی است.