آخرین اخبار:
آخرین به روزرسانی: ۱۵ آذر

شکست قزل آلای ایرانی در برابر تیلاپیا

۳ شهریور ۱۳۹۵ سرآشپز
شکست قزل آلاهای ایرانی در رقابت با تیلاپیا های همه چیزخوار

در بازار جهانی اسمش را ماهی فقرا گذاشته اند. یک ماهی عجیب و غریب همه چیزخوار که  برخی ها مدعی اند از فاضلاب و پساب مزارع و صنعت تغذیه می کند و به سرعت برق و باد رشد می کند.

تیلاپیا حالا بازار کاسبی چینی های زرنگ را داغ کرده است. مطابق اعلام فائو یا همان سازمان خوار و بار و کشاورزی ملل متحد، چین بزرگترین سهم بازار ماهی تیلاپیا را از آن خود کرده و البته بعد از این کشور هم، غالب چشم بادامی های آسیای دور این بازار را در دست دارند.
ماهی فقرا در دولت قبل برای اولین بار به سفره ایرانی ها آمد و واردات آن با رشد بیش از ۱۷۱ درصد در سال به جایی رسید که عاقبت سهم بازار ماهی مرغوب قزل آلا را در داخل کشور ربود. حالا واردات گسترده این ماهی، کشور ما را به یکی از بزرگترین مشتریان آبزیان چینی تبدیل کرده است. این در حالی است که برخی کارشناسان ادعا می کنند تعدادی از کشورهای اروپایی واردات این ماهی را ممنوع کرده اند زیرا تغذیه نامرغوب و کیفیت پایین گوشت این ماهی در بلند مدت زیان هایی برای مصرف کننده به دنبال دارد. با این حال در گیر و دار تکذیب و تایید این ادعاها سازمان دامپزشکی به سایت آشپزباشی خبر می دهد که برای تولید محتاطانه تیلاپیا در ایران با سازمان های تصمیم گیرنده به توافق رسیده است.

زرنگ بازی چینی ها در بازار ایران با تیلاپیا

حضور جنجالی تیلاپیا در سبد غذایی خانوار ایرانی از سال ۸۹ کلید خورد و با رشد خیره کننده واردات این ماهی چینی، ایران به یکی از بزرگترین واردکنندگان تیلاپیا در جهان تبدیل شد. سازمان خوار و بار و کشاورزی ملل متحد (فائو) گزارش داده است واردات تیلاپیا در ایران سالانه بیشتر از ۱۷۱ درصد رشد داشته است. این در حالی است که ایران یکی از پنج کشور اول جهان در زمینه تولید و پرورش آبزیان به شمار می آید. این منبع یعنی فائو گزارش می دهد که سالانه حدود ۶ میلیون تن تیلاپیا در جهان تولید می شود و پس از چین که بزرگترین پرورش دهنده این نوع ماهی در جهان است مصر، اندونزی، برزیل، تایلند، بنگلادش، فیلیپین، تایوان و وینتام در رده های بعدی تولید تیلاپیا قرار می گیرند.
ارسلان قاسمی مدیر عامل اتحادیه تکثیر، پرورش و صادرات آبزیان با انتقاد از واردات بی رویه تیلاپیا به سایت آشپزباشی می گوید: «واردات تیلاپیا از چند زاویه قابل تامل است. اول اینکه چه ضرورتی دارد ۶۰ میلیون دلار ارز کشور صرف واردات نوعی از ماهی شود که بی کیفیت است و ارزش غذایی پایینی دارد؟ آیا این مساله برای ایران که یکی از بزرگترین تولیدکنندگان آبزیان در جهان است، رو دست خوردن از چینی های زرنگ محسوب نمی شود؟»
او با اشاره به زمان واردات این ماهی به کشور ادامه می دهد: «مساله دوم این است که چرا تیلاپیا باید درست در شرایطی به کشور وارد شود که زمان برداشت ماهی داخلی است؟ آیا این موضوع خلاف قوانین حمایت از تولید داخلی نیست؟»

ضعف صنایع ما و بازاری شیرین برای دلالان

قاسمی این میان گریزی هم به ضعف صنایع غذایی ایران می زند و آن را یکی از دلایل استقبال خانواده ها از تیلاپیا بر می شمرد: «تیلاپیا به صورت فیله شده و بسته بندی به دست مصرف کنندگان داخلی می رسد. این در حالی است که در ایران به دلیل نبود سیاست گذاری مناسب، صنایع بسته بندی بسیار ضعیف است و انگشت شمار تولید داخلی امکان فیله کردن و بسته بندی دارند. نتیجه چه می شود؟ نتیجه آن است که خانواده های امروزی که کمتر وقت پاک کردن و قطعه بندی ماهی مصرفی شان را دارند به ماهی آماده و حاضر چینی گرایش نشان می دهند و بخش بزرگی از بازار ماهی باکیفیت ما از دست می رود.»
مدیرعامل اتحادیه تکثیر، پرورش و صادرات آبزیان با تاکید بر این که واردات تیلاپیا صرفا سود هنگفتی به جیب دلالان وارد می‌کند، می‌افزاید: «قیمت جهانی این ماهی در مقایسه با قیمت داخلی آن بسیار پایین است و دلالان با حاشیه سود ۲۰۰ تا ۲۵۰ درصدی تیلاپیا را در ایران می فروشند! این در حالی است که یک فعالیت سالم اقتصادی نمی تواند حاشیه سودی متجاوز از ۳۰ تا ۳۵ درصد داشته باشد. در نتیجه تیلاپیا که اختلاف قیمت چندانی با قزل آلا ندارد هم تولید کننده ایرانی را متضرر می کند و هم مصرف کننده را، و البته سودش هم به جیب دلالان می رود.»

ارزش غذایی تیلاپیا و سوال های مهم و بی جواب

از این مسایل که بگذریم بحث کیفیت و ارزش غذایی تیلاپیا یکی از دغدغه های بزرگ به شمار می‌رود و شاید همه مصرف کنندگان ایرانی از ارزش غذایی این ماهی جنجالی با خبر نباشند. فعالان صنعت آبزی پروری با اشاره به همه چیز خواری تیلاپیا می گویند این ماهی در مزارع چینی از فاضلاب و پساب صنعتی تغذیه می کنند. آنها معتقدند تولیدکنندگان چینی هزینه چندانی برای پرورش تیلاپیا متحمل نمی شوند و تنها برای جلوگیری از خسارت و تلف شدن ماهی، حجم زیادی آنتی بیوتیک به خورد تیلاپیاهایشان می دهند! آنتی بیوتیک هایی که در چرخه بعدی مصرف، جذب بدن انسان می شود. از سویی دیگر درباره مضرات مصرف این ماهی ادعاهایی مطرح است که به نظر می رسد چندان بیراه نباشد.
شهین نجاتی کارشناس شیلات درباره این ادعاها به سایت آشپزباشی می گوید: «مصرف تیلاپیا در برخی کشورهای اروپایی منع شده است و همان طور که گزارش های فائو تایید می کند هیچ یک از تولیدکنندگان بزرگ این نوع ماهی، کشورهای پیشرفته اروپایی به حساب نمی آیند. ضمن اینکه برخی پژوهش های علمی تایید می کند مصرف زیاد ماهی تیلاپیا باعث آلزایمر ، التهاب روده و مشکلات قلبی می‌شود. زیرا این ماهی به نسبت ماهیان دیگر امگا ۳ بسیار کمی دارد و در عوض امگا ۶ آن بالاست که کلسترول مضر قلمداد می شود.»
نجاتی عدم نظارت بر تولید این ماهی در کشورهایی که به صورت انبوه به پرورش آن می‌پردازند را نیز مشکلی بزرگ قلمداد کرده و ادامه می‌دهد: «مشخص نیست تولیدکنندگان چینی تا چه اندازه استانداردهای پرورش این ماهی را رعایت می کنند و این که آیا پایش دقیقی در این باره صورت می گیرد یا خیر. تنها جاذبه این ماهی برای مصرف کننده بدون استخوان بودن آن، قابلیت فیله شدن و البته قیمت ارزانش است.»
این کارشناس شیلات در انتها سویه دیگری از ماجرای تیلاپیا را نیز برملا می‌کند: «علاوه بر همه این موارد، پایگاه تخصصی گونه های در معرض خطر (فهرست IUCN) تیلاپیا را به عنوان یک گونه مهاجم شناسایی کرده است که برای محیط زیست کشور ما احتمالا خطرات فراوانی دارد. البته این مساله بستگی به شرایط پرورش ماهی دارد ولی با این حال نمی‌توان نسبت به این گزارش بی تفاوت بود.»

کلید خوردن تجارت پرسود تیلاپیا در ایران

با این حال تیلاپیا بیشتر از آن که یک غذای مفید محسوب شود، به خاطر مزیت بالای تجاری اش شناخته می شود. شاید همین خصیصه باعث شده تا چشم بر موارد سوال برانگیز آن تا حدودی بسته شود. مهدی خلج رییس سازمان دامپزشکی با اعلام این خبر که تولید تیلاپیا به زودی در ایران آغاز می شود، به سایت آشپزباشی می گوید: «ماهی تیلاپیا هزینه تولید بسیار پایینی دارد در عین این که طول دوره رشد آن نیز بسیار کوتاه است. علاوه بر این در برابر بیماری ها بسیار مقاوم است و در انواع شرایط آب و هوایی و به ویژه در آب های شور قابلیت تکثیر دارد که این مساله برای کشور ما که با پدیده بحران آب و کمبود آب شیرین دست و پنجه نرم می کند، بسیار قابل اهمیت است.»
خلج مزایای تولید تیلاپیا را ارجح بر شایعات شکل گرفته پیرامون آن می‌داند و ادامه می دهد: «مجموع این مزایا باعث شده است که ایران برای تولید تیلاپیا به نتیجه برسد و هم اکنون سازمان دامپزشکی، سازمان شیلات و سازمان محیط زیست به یک توافق سه گانه برای تولید تیلاپیا در ایران دست پیدا کرده اند. البته این تصمیم با در نظر گرفتن نگرانی های سازمان محیط زیست مبنی بر به هم خوردن اکوسیستم، اتخاذ شده است. بر همین اساس تصمیم بر این است که تولید این ماهی در مزارعی انجام شود که هیچ گونه دسترسی به آب های آزاد ندارند.»
رییس سازمان دامپزشکی در پایان با ذکر دلایل اجماع بر سر این تصمیم، صلاح دیدهای اقتصادی را مهم ترین دلیل در این میان ذکر کرده و به سایت آشپزباشی می‌گوید: «این مساله به جهت اقتصادی ارزش افزوده بالایی برای ایران دارد زیرا ضمن جلوگیری از خروج ارز برای واردات تیلاپیا، تولید داخلی و اشتغال را تقویت می‌کند. این یعنی ما می توانیم در سال های آینده با تولید این ماهی به ارزآوری نیز برسیم. ضمن اینکه وزارت کشاورزی نیز در جهت حمایت از تولید داخلی امسال تعرفه واردات تیلاپیا را ۸ برابر کرد و از ۴ به ۳۲ درصد رساند.»

دسته بندی ها :
گزارش

نظری ارسال نشده است ، اولین نفر باشید.

پاسخ دهید

توجه: نظراتی که حاوی مطالب توهین آمیز است منتشر نخواهد شد

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد. فیلد های اجباری با *مشخص شده است. *

*
*

اپلیکیشن آشپزباشی

اپلیکیشن آشپزباشی را برروی تلفن های هوشمند خود داشته باشید!

کلیه حقوق این سایت محفوظ و متعلق به آشپزباشی است.