آخرین اخبار:
آخرین به روزرسانی: ۱۵ آذر

ایرانی ها در محاصره مکمل های غذایی غیرمجاز

۸ آبان ۱۳۹۵ سرآشپز
ایرانی ها در محاصره مکمل های غذایی غیرمجاز

آشپزباشی – امیرحسین خواجوی| کوتاهی قد اذیت تان می کند!؟ دوست دارید قد بلندتر شود؟ اضافه وزن دارید و از رژیم های غذایی سخت و  ورزش های طاقت فرسا نتیجه نگرفته اید؟ زیادی لاغر هستید و لباس در تن تان زار می زند؟ ریزش مو دارید؟ شب راحت خواب تان نمی برد؟ در طول روز استرس دارید؟ سردردهای عصبی کلافه تان کرده؟ فقط کافی است با  این شماره تلفن  تماس بگیرید و با خرید یک بسته از این مکمل های غذایی معجزه آسا برای همیشه از شر این مشکلات خلاص شوید!
این ها بخشی از تبلیغات خوش رنگ و لعابی است که این روزها در بیشتر شبکه های تلویزیونی در ماهواره ها و سایت های اینترنتی به کرات دیده می شود. تبلیغاتی که با استفاده از تکنیک های خاص جلب مشتری سعی در اقناع و مجاب کردن مخاطبان برای خرید محصولاتی با عنوان مکمل های غذایی  دارند. مکمل های غذایی چند وقتی است وارد سبد خرید خانواده های ایرانی شده است. مکمل هایی که به جز در مواردی انگشت شمار، چندان نظارتی بر ورود، عرضه و مصرف آن ها وجود ندارد. بازار مکاره مکمل های غذایی حالا به یکی از بازارهای پر رونق حوزه سلامت تبدیل شده است. بازاری که البته فقط تولیدکنندگان و فروشندگان این محصولات از آن سود می برند.

فقدان نظارت بر بازار پرسود مکمل های غذایی

براساس تعریف سازمان غذا و داروی ایالات متحده، مکمل های غذایی، فرآورده هایی هستند که از راه دهان مصرف می شوند (غیر تزریقی). این مکمل ها حاوی یک یا مخلوطی از ویتامین ها، مواد معدنی، داروهای گیاهی یا اسیدهای آمینه هستند که به عنوان مکمل در رژیم غذایی استفاده می شوند.
باید توجه داشت که مکمل های غذایی در ردیف مواد غذایی محسوب می شود و نباید از آن ها به عنوان دارو استفاده کرد. به همین دلیل هم  معمولاً سازمان های مرتبط با غذا و دارو نظام های بهداشتی چنین مکمل‌ هایی را مورد بررسی قرار نمی دهند. این در حالی که انواع داروهای تولید شده باید مورد تأیید این سازمان ها قرار گیرد تا ایمنی و تأثیر آن‌ها بر بدن بررسی شده و پس از اخذ تاییدهای لازم اجازه ورود به بازار را پیدا کنند. این بدان معناست که بازار این مواد در کشور ما نیز نظارت درست و درمانی را از سوی نهادهای مسؤول پذیرا نیست.
فقدان نظارت دقیق بر تولید و عرضه مکمل های غذایی باعث شده تا شرکت‌های زیادی با خیال راحت و آسوده وارد این بازار شوند. بازاری که با توجه به استقبال نسبتا خوب مردم حالا سودی زیادی هم برای سرمایه گذاران دارد. اما علیرغم حجم بالای مبادلات و تجارت پر رونق مکمل های غذایی، در کشورما نظارت دقیقی بر ورود و عرضه این محصولات انجام نمی شود.

۹۰ درصد مکمل‌های خارجی موجود در بازار تقلبی است

براساس آمار رسمی وزارت بهداشت یک درصد از کل مکمل‌های غذایی دنیا در ایران مصرف می شود. این روند به خصوص در چند سال اخیر با شیبی تند در حال افزایش است. با این همه چیزی نزدیک به ۵۰ درصد از این محصولات به صورت قاچاق وارد کشور می شود. این حجم از قاچاق جدا از ضرر و زیان هایی که به  سلامت اقتصاد کشور وارد می کند، زنگ خطری برای سلامت عمومی جامعه است.
واردات مکمل های غذایی قاچاق، یعنی نبود کنترل و نظارت بر کیفیت و اصالت این محصولات. موضوعی که باعث شده تا بسیاری از مردم طعم تلخ فریب سهمناک این محصولات بی کیفیت را بچشند. غلو درباره اثرات این محصولات بزرگترین فریب هاست که می توان آن را مصداقی از تقلب دانست. اما همه فریب کاری ها در قضیه مکمل های غذایی به این جا خلاصه نمی شود. حجم بالایی از مکمل ‌های غذایی موجود در بازار ایران بدون مجوز هستند و این مسئله به شدت سلامت مصرف‌ کنندگان این محصولات را به مخاطره می اندازد.
براساس آمار منتشر شده مصرف این محصولات طی سال های اخیر در کشور ما با رشد ۴۰ درصدی رو به رو بوده، که این افزایش مصرف، افزایش قاچاق مکمل های غذایی را نیز در پی داشته است. البته این میان سهم تولیدات داخلی را نیز نباید نادیده گرفت. چیزی در حدود ۳۰ درصد مکمل های غذایی مصرفی در کشور تولید داخل است که تقریبا همه آن ها دارای مجوز و تحت نظارت هستند.
مشکل اصلی این میان با مکمل های خارجی است. تقریبا ۵۰ درصد مکمل های غذایی موجود در بازار تولید خارج است که اکثر قریب به اتفاق آن ها فاقد مجوز است و به صورت قاچاق وارد کشور می شود. به عبارت دیگر فقط ۱۰ درصد از محصولات خارجی موجود در بازار قابل اطمینان است.

مکمل های افزایش قد، دروغ بزرگ دزدان سلامتی

هیچ مکمل غذایی یا دارویی برای افزایش قد وجود ندارد. این محصولاتی که در شبکه ‌های مختلف ماهواره ای تبلیغ می شود و متاسفانه چند وقتی است سایه های شوم شان در شبکه‌ های تلویزیونی کشور دیده شده، دروغ بزرگ دزدان سلامتی است. تولیدکنندگان و فروشندگان این محصولات با سوء‌استفاده از عدم آگاهی و فقدان اطلاعات کافی مردم در حوزه سلامت و فیزیولوژی این محصولات را با استفاده از تبلیغات فریبنده به مردم عرضه می کنند.
این ها را دکتر سیدضیاءالدین مظهری، متخصص تغذیه در خصوص مکمل های غذایی به آشپزباشی می گوید. مکمل هایی که به گفته او در چند سال اخیر از سوی چابک سواران بی نام و نشان در اختیار مردم قرار گرفته است: «این محصولات بیشتر در رسانه هایی تبلیغ می شود که چندان نظارت دقیقی بر عملکرد آن ها نیست. نحوه توزیع این محصولات هم جای سوال دارد. چطور ممکن است به محصولی اعتماد کرد که نه مبداء تولید آن مشخص است و نه شرایط نگهداری و جا به جایی آن تا رسیدن به دست مصرف کننده. وقتی همه این موارد کنار هم قرار می گیرد بوی بدی از آن مشام می رسد. اما افسوس که مردم ما بی توجه به این همه شواهد و قراین باز هم به این چابک سواران موتوری اعتماد می کنند. منظورم از چابک سوارن همان پیک های موتوری بی نام نشانی هستند که این محصولات را در کوتاه ترین زمان ممکن به دست مصرف کننده های از همه جا بی خبر می رساند.»

قد تابع عوامل ژنتیکی و محیطی است

از دکتر مظهری درباره مکمل‌ هایی می ‌پرسیم که به ادعای تولیدکنندگان این محصولات اثر معجزه آسایی دارند و با یک دوره مصرف چند سانتی متر قد را بلندتر می کند. او به این پرسش این طور پاسخ می‌دهد: «همانطور که گفتم هیچ مکمل غذایی یا دارویی وجود ندارد که مصرف آن باعث افزایش قد شود. طول یا اندازه قد افراد تابع عوامل ژنتیکی و محیطی است.» او در توضیح بیشتر می گوید: «اولین فاکتور تعیین کننده در طول قد افراد، ژن انتقال یافته از سوی والدین است، پس از آن دودمان پدری و مادری در طول قد تاثیرگذار است. شرایط محیطی، تغذیه دوران جنینی، شیر مادر و تغذیه دوران کودکی هم در اندازه قد اثرگذار است، ولی همه موارد محیطی محدود به ظرفیت قد افراد است. ظرفیت قد افراد، در واقع حدی است که بر اساس همان ژنتیک پدر و مادر تعیین می‌شود و سایر شرایط محیطی چون تغذیه و ورزش می تواند قد را به ظرفیت نهایی اش نزدیک کند.»
او با بیان این که متاسفانه مردم ما از این مسائل چندان اطلاعی ندارند و به راحتی فریب می خورند، گفت: «مسائلی مثل قد، استخوان بندی و به طور کلی فیزیک بدنی به شدت تحت تاثیر عوامل ژنتیکی است. من همیشه به کسانی که در مورد تاثیرات این محصولات سوال می کنند این پاسخ را می دهم که اگر چنین ادعایی صحت داشت، چینی ها با توجه به قد کوتاه شان زودتر از همه ملل باید به سراغ مصرف و تولید این محصولات می رفتند.» این متخصص تغذیه به کسانی که علاقه مند هستند فرزند قد بلند داشته باشند، هم توصیه ای دارد: «با انجام برخی اقدامات مانند انتخاب همسر و کنترل تغذیه در دوران بارداری می توان تا حدی به این خواسته نزدیک شد، البته بازهم صددرصدی وجود ندارد.»

توصیه‌های ویتامینی خاله و خان باجی ها را جدی نگیرید!

دکتر مظهری به سایر محصولاتی که به عنوان مکمل‌ های غذایی مصرف می شوند هم اشاره می کند و البته دل پرخونی از خود درمانی و توصیه های پزشکی افراد غیرمتخصص دارد: «متاسفانه مردم ما علاقه زیادی به مصرف خودسرانه این محصولات دارند. خیلی از توصیه ها در این زمینه از سوی خاله و خان باجی ‌هاست! با کمی سردرد یا کسالت لیست بلند بالایی از داروها و ویتامین ها از سوی دوست و آشنا تجویز می شود. بسیاری از مردم ما خودسرانه ویتامین مصرف می کنند به گمان این که این محصولات بی ضرر هستند. وقتی هم که از آن ها می پرسی چرا بی ضرر است؟ یا از چه منبع این حرف را می زنی؟ پاسخ روشنی برای آن ندارند.»
دکتر مظهری در ادامه با ذکر مثالی ادامه می دهد: «مثلا همین ویتامین C که مثل نقل و نبات در یخچال هر خانواده ایرانی وجود دارد، یا شربت ب  کمپلکس که مثل آب خوردن شیشه آن را سر می کشند، عواقب بسیار خطرناکی برای کلیه و کبد دارد. بدن انسان به طور طبیعی از این مواد تغذیه می شود، اما پس از مدتی با مصرف خودسرانه این مکمل دیگر بدن به دوزهای بیشتر نیاز پیدا می کند و دیگر مثل قبل توانایی دریافت این ویتامین ها از راه تغذیه عادی را ندارد.»

بازار ۴۰۰ میلیون دلاری مکمل های غذایی در ایران

اما جدا از مصرف مکمل های غذایی از سوی مردم عادی، براساس اعلام مراجع رسمی، بالاترین رقم مصرف مکمل ها در کشور مربوط به مکمل های ورزشی است. به عبارت دیگر ورزشکاران بازار هدف اصلی عرضه و فروش این محصولات هستند. مصرف مکمل های ورزشی به رغم هشدارهای مکرر مسئولان و عواقب شومی که مصرف این مکمل های غیرمجاز و عمدتاً قاچاق برای بسیاری از ورزشکاران معروف و گمنام به دنبال داشته همچنان رو به افزایش است.
بر اساس آمارها گردش مالی بازار مکمل‌ها در جهان یکصد میلیارد دلار و معادل ۱۰ درصد از کل بازار داروی جهان است که از این رقم ۲۰ درصد آن مربوط به مکمل های ورزشی است. در کشور ما نیز ۴۰۰ میلیون دلار از بازار ۱۰ میلیارد دلاری کالاهای سلامت مربوط به مکمل های غذایی است. ۴۰۰ میلیون دلاری که نزدیک به نیمی از آن سهم محصولات قاچاق بوده و باز بیشترین آن نیز مربوط به مکمل های ورزشی است. زنجیره بسیار خطرناکی که یک سوی آن به واردکنندگان و تولیدکنندگان این محصولات خطرناک وصل است و سمت دیگر آن ورزشکارانی که به امید برخورداری از بدنی سالم از این محصولات ناسالم استفاده می کنند.

مصرف خودسرانه مکمل ها از سوی ورزشکاران ایرانی

محصولاتی که به گفته زهره هراتیان، رئیس ایفمارک ایران (مرکز پزشکی منتخب فیفا) مصرف فقط یک بار آن ها می تواند به قیمت از دست دادن سلامتی ورزشکاران، آن هم برای همیشه تمام شود: «برخی مکمل ‌های ورزشی به خصوص در حوزه بدن ‌سازی تک دوز هستند، یعنی ورزشکار با یک بار مصرف این محصولات دچار مشکلاتی چون نازایی، ناباروری، نارسایی کبدی و… می شود، به همین دلیل هم درچند سال گذشته بارها از سوی مسئولان وزارت بهداشت، فدراسیون پزشکی ورزشی و سایر نهادهای نظارتی نسبت به مصرف این مکمل ها به ورزشکاران هشدار داده شده است.»
این متخصص پزشکی ورزشی درباره مصرف مکمل های غذایی که در بین ورزشکاران رواج بیشتری دارد به آشپزباشی گفت: «متاسفانه مصرف این محصولات بیش از همه به ورزشکاران آسیب می رساند، ولی با این همه این محصولات در بین فعالان رشته های مختلف ورزشی طرفداران زیادی دارد. طی بررسی که سال گذشته در مرکز پزشکی فیفا بر روی فوتبالیست های شاغل در لیگ برتر انجام شد، ما متوجه شدیم که بیشتر آن به صورت خودسرانه ویتامین C مصرف می کنند. این کار غلطی است. مصرف مکمل برای همه از جمله ورزشکاران باید به دستور پزشک انجام شود. البته این مشکل فقط مربوط به کشور ما نیست، مصرف مکمل های غذایی- ورزشی مشکل جهانی است. به همین دلیل هم در چند سال گذشته قوانین سخت‌گیرانه تری در خصوص مصرف این محصولات توسط ورزشکاران وضع شده است.»
هراتیان در ادامه هشدار می دهد که مصرف مکمل‌های ورزشی می تواند عواقبی چون محرومیت مادام العمر برای ورزشکاران در پی داشته باشد، چون در بسیاری از موارد شرکت‌های تولید کننده شیطنت کرده و از مواد ممنوعه دراین محصولات استفاده می کنند که همین مسئله مصداق دوپینگ بوده و باعث محرومیت ورزشکاران می شود.

ویتامین و فارماتون در صدر مکمل های پرمصرف

سوالی که اینجا مطرح می شود این است که کدام مکمل‌ های غذایی بیش از دیگر مکمل ها به صورت قاچاق وارد کشور می شوند. یا به عبارت بهتر مردم بیشتر به مصرف کدام یک از این محصولات اقبال بیشتری دارند. بر اساس آمارهای موجود ویتامین ها در صدر این قبیل اقلام قرار دارند. ویتامین های B و D و E  و مکمل فارماتون، پر مصرف ترین مکمل های غذایی در ایران هستند. هرچند که در سال های اخیر تقاضا برای مکمل یدوفولیک هم افزایش داشته است. یدوفولیک جزو فرآورده مکمل در تغذیه است که حتما باید توسط پزشک متخصص تجویز شود. به دلیل کمبود یُد در کشور ما ضرورت دارد این مکمل در دوران بارداری استفاده شود. در زنان باردار نمک به تنهایی کمبود یُد را برطرف نمی کند و آن ها  نیاز دارند مکمل ید مصرف کنند، به همین دلیل هم مکمل یدوفولیک که شامل ید و اسید فولیک است برای آن‌ها تجویز می شود. این مکمل جلوی افت بهره هوشی نوزادان را می گیرد چرا که پایین بودن ید در دوران بارداری و شیردهی اثر نامطلوب بر هوش انسان دارد.

دسته بندی ها :
گزارش

نظری ارسال نشده است ، اولین نفر باشید.

پاسخ دهید

توجه: نظراتی که حاوی مطالب توهین آمیز است منتشر نخواهد شد

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد. فیلد های اجباری با *مشخص شده است. *

*
*

اپلیکیشن آشپزباشی

اپلیکیشن آشپزباشی را برروی تلفن های هوشمند خود داشته باشید!

کلیه حقوق این سایت محفوظ و متعلق به آشپزباشی است.