آخرین اخبار:
آخرین به روزرسانی: ۲ آذر

طب سنتی ، درمان گیاهی و همه تصورات غلط ما

۷ دی ۱۳۹۵ ۱:۲۱ بعد از ظهر سرآشپز
طب سنتی ، درمان گیاهی و همه تصورات غلط ما

آشپزباشی – امیرحسین خواجوی| «داروی گیاهی ضرری نداره. با خیال راحت مصرف کن… صبح به صبح یک لیوان از این معجون رو بخور، بعد از یک هفته انگار آب رو ریختن روی آتیش، دیگه درد نداری… بی خودی دکتر نرو، کلی هزینه می کنی و از کارِت می زنی، آخرش هم دوباره بر می گردی همین جا… این شیشه به نصف نرسیده حالت از روز اول هم بهتر شده، مطمئن باش… مثل تو زیاده، همین دیروز دم غروب بود، دو نفر مشکل تو رو داشتن، شنیده بودن تو این منطقه فقط ما این معجون رو داریم، دو تا شیشه خریدن و رفتن… همین سوپر روبه رویی رو می بینی، پسرِ جلال مشکل تو رو داشت. چند تا دکتر رفت، اما خوب نشد. آقاجلال یک روز اومد پیش من و واسم حرف زد. گفتم چرا از اول به من نگفتی؟ همین معجون رو به جلال دادم، الان ۲ سال می شه که پسرش یک روز هم درد نداشته. اگر هنوز شک داری برو ازش بپرس… تو این راسته همه عطاری ما رو می شناسن. این رو ببر، بعدش مشتری خودم می شی… راستی اگر خواستی خوش هیکل هم بشی یه چیزایی دارم که معجزه می کنه. ۴۰ روزه ۲۰ تا ۳۰ کیلو کم می کنی، هیچ کاری هم نمی خواد انجام بدی. هرچیزی هم خواستی بخور. حالا این معجون ببر دردت که آروم شد، بیا واسه شیکمت هم یک فکری می کنیم…»
دمنوش، عرق، پماد، قرص و شربت گیاهی مثل نقل و نبات همه جا پیدا می شود. از عطاری ها گرفته تا داروخانه ها، حتی در قفسه بعضی از سوپرمارکت ها هم این داروهای گیاهی به فروش می رسند. بازار خرید فروش گیاهان دارویی سکه است. مردم که خوب می خرند، تولید هم که زیاد است. مصرفش هم که ضرری ندارد! اگر هم درمان نکند، حداقل عوارضی ندارد. شاید به همین دلیل است که این روزها مصرف داروهای گیاهی افزایش پیدا کرده است. اما به راستی مصرف گیاهان دارویی نیازی به مشورت و تجویز پزشک ندارد. این معجون هایی که در عطاری ها به فروش می رسد معجزه می کند؟ آیا در مدت کوتاهی فقط با خوردن چند شربت و دمنوش به راحتی آب خوردن می توان چند کیلو وزن کم کرد ؟ اگر این ادعا ها دروغ باشد چه؟

همه خطرات گیاهان بی خطر

«مصرف خودسرانه داروهای گیاهی برای بدن بدون عوارض نیست. این تصور غلطی است که فکر کنیم گیاهان دارویی به دلیل طبیعی بودن هیچ ضرری ندارند. حتی مصرف بیش از حد گیاهان دارویی هم سلامت را تهدید می کند.» این را محمد پناهی معاون طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی البرز می گوید.
او با اشاره به افزایش مصرف داروهای گیاهی طی چند سال اخیر، در این باره توضیح می دهد: «ایران به دلیل گستردگی و تنوع گیاهان دارویی جایگاه ممتازی در بین کشورهای جهان دارد. به طوری که ظرفیت تولید گیاهان دارویی در کشورمان به اندازه کل قاره اروپاست. به همین دلیل هم مردم ما از گذشته های دور با خواص گیاهان دارویی آشنایی داشتند. در سال های اخیر هم با اقداماتی که در جهت توسعه و استفاده از این ظرفیت در قالب طب سنتی و طب های مکمل در کشور انجام گرفت و نیز بالارفتن آگاهی مردم درخصوص عوارض داروهای شیمیایی، استفاده از داروی های گیاهی روز به روز بیشتر شده است. اما مصرف خودسرانه و بی توجهی به توصیه پزشکان در مصرف این داروها آسیب بزرگ طب سنتی است.»
با پناهی از این تصور عمومی که داروهای گیاهی اگر افاقه نکنند، ضرر هم ندارند گفتیم، جواب داد: «کاملاً اشتباه است. حتی مصرف گیاهان دارویی اگر بدون مشورت و نظر پزشک معالج باشد، می تواند خطرات زیادی در پی داشته باشد.»

تفاوت داروی گیاهی با گیاه دارویی

محمد پناهی که چند سالی است مدیریت یک مجموعه درمانی طب سنتی در کرج را عهده دار است، درباره عوارض مصرف خودسرانه داروهایی گیاهی می گوید: «ما در کلینیک موارد متعددی از مشکلات گوارشی، نارسایی کلیه و حتی ضعف شدید جنسی به دلیل مصرف داروهایی گیاهی داریم. ریشه مشکلات همه این افراد مشورت نگرفتن از پزشک و یا متخصص طب سنتی است. متاسفانه بیشتر مردم در مصرف این گونه از داروها به توصیه های افراد غیرمتخصص عمل می کنند و خب، نتیجه اش هم عوارضی است که برخی از آن ها جبران ناپذیر است.»
پناهی با بیان این که متاسفانه بسیاری از مردم حتی تفاوت گیاهان دارویی با داروهای گیاهی را نمی دانند، ادامه می دهد:«بیمار به صرف درج واژه «گیاهی» روی جعبه هر دارویی آن را با همان تصور غلط بی ضرر بودن، مصرف می کند. در حالی که داروهای گیاهی به دلیل این که «ماده موثره» قوی تری دارند، عوارض بیشتری هم خواهند داشت. «گیاهان دارویی» همان چیزی است که با شکل و ظاهر طبیعی در عطاری ها عرضه می شود و نحوه مصرف آن هم ساده و مشخص است. مثل عرقیات، دمنوش ها و… اما «داروهای گیاهی» در شرکت های داروسازی تولید می شوند. در واقع این ها فرآورده های گیاهان دارویی هستند. هرچند پایه این داروها هم گیاهی است ولی به دلیل این که در فرایند تولید آن ها ماده موثره تقویت می شود، مصرف آن ها حتما باید با نظر پزشک باشد.»

در باب اهمیت مثلث طب سنتی

به گفته معاون طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی البرز، «ساختار فیزیکی و فیزیولوژیکی فرد»، «دارو» و «تغذیه» سه ضلع اصلی طب سنتی هستند که برای درمان بیماری ها باید به آن توجه کرد. زیرا در غیر این صورت درمان موفق و نتیجه بخش نخواهد بود: «در طب سنتی شرایط بدنی و مزاج هر فردی مثل طبع گرم، خشک، تر، بلغمی، سوداوی و مواردی از این دست تعیین کننده نوع درمان و تجویز دارو است. مثلا برای فردی که مبتلا به یبوست است و استخوان بندی درشت با طبع گرم و مرطوب  دارد یک نوع خاص از درمان با گیاهان دارویی تجویز می شود. در صورتی که برای فرد دیگر مبتلا به همین بیماری و با طبع سرد و خشک، نوع دیگری از درمان و گیاهان دارویی لازم است.»
پناهی صحبت های خود را با طرح یک سوال ادامه می دهد: «خب، تشخیص این شرایط مزاجی بیمار بر عهده کیست؟ مردم عادی یا عطاری ها؟ قطعاً چنین تشخیصی نیاز به تبحر و دانش پزشکی دارد. به همین دلیل هم ما به مردم توصیه می کنیم که حتما تحت نظر پزشک و متخصص طب سنتی داروهای گیاهی را مصرف کنند. از این گذشته تغذیه هم در طب سنتی نقش تعیین کننده ای دارد. من با بیماران زیادی برخورد داشتم که از طولانی شدن روند درمانی و نتیجه نگرفتن از درمان های ملهم از طب سنتی خسته شده بودند. وقتی از این افراد درباره تغذیه و سبک زندگی آن ها سوال می کردم، پاسخ های جالبی به من می دادند. یادتان باشد مصرف فست فود، عدم تحرک و زندگی ماشینی با طب سنتی همخوانی ندارد. یعنی اگر کسی تغذیه متناسب با این نوع از طب را نداشته باشد، انتظار بی جایی است که بخواهد طب سنتی بتواند برایش راه گشا باشد.»

پا در کفش متخصصان

پناهی در بخش دیگری از صحبت هایش با اشاره به سوء استفاده برخی افراد سودجو از نا آگاهی مردم علاقه مند به مصرف گیاهان دارویی می گوید: «متاسفانه در چند سال اخیر عده ای در قالب عطاری ها انواع و اقسام گیاهان دارویی، داروهای گیاهی و عرقیات را به مردم عرضه می کنند و حتی در مواردی درمان های غیر اصولی مثل زالو درمانی، فصد و غیره را هم در همان مکان انجام می دهند. در حالی که بر اساس قانون عطاری ها فقط می توانند گیاهان دارویی را به مردم عرضه کنند و حتی حق کوچک ترین مشاوره و دخالت در امور و اقدامات درمانی را ندارند. داروهای گیاهی هم فقط باید در داروخانه ها با مشورت و تجویز پزشک عرضه شود. این ها مسائلی است که متاسفانه به دلیل فقدان آگاهی مردم به درستی رعایت نمی شود.»

داروهای گیاهی، لاغری و معجزه

اما مصرف بی رویه داروهای گیاهی فقط به درمان های خودسرانه ختم نمی شود. در یکی دو سال گذشته بسیاری از مردم برای تناسب اندام به سمت مصرف داروهای گیاهی رفته اند. چای لاغری، معجون چاقی، پر کردن صورت با گیاه معجره آسا، کاهش وزن فقط با خوردن شربت لاغری، تناسب اندام یک ماهه با معجون گیاهی و جملاتی از این دست که این روزها زیاد در پشت شیشه عطاری ها و حتی برخی سایت های اینترنتی دیده می شود. جملاتی که بیشتر شبیه رویاست تا واقعیت. اما با این همه بازهم خیلی از مردم به دلیل نا آگاهی فریب این جملات را می خورند.
اما آیا واقعاً گیاهان دارویی یا داروهای گیاهی در رژیم درمانی و تناسب اندام موثرند؟ این پرسشی است که سیدمرتضی صفوی متخصص تغذیه این گونه به آن پاسخ می دهد: «برخی داروهای گیاهی در لاغری، افزایش وزن و به طور کلی تناسب اندام موثرند و حتی بسیاری از متخصصان تغذیه از این داروها برای بهبود و سرعت بخشیدن به درمان اضافه وزن کمک می گیرند. در واقع با توجه به تولید داروهای گیاهی و تنوع آن ها در کشور، بسیاری از متخصصان تغذیه و حتی پزشکان، این داروها را تجویز می کنند. اما مصرف این داروها نقش «مکمل» دارد. یعنی به صِرف مصرف این داروها نمی توان لاغر شد یا کمبود وزن را جبران کرد. در مبحث تناسب اندام، رژیم درمانی حرف اول را می زند و نقش تعیین کننده ای دارد. استفاده از این داروها در کنار رعایت رژیم های غذایی می تواند فرایند درمان را تسهیل کند.»
به گفته این متخصص تغذیه، داروهای گیاهی برای افرادی که خواهان تناسب اندام هستند، هیچ معجزه ای نمی کند و حتی مصرف خوسرانه آن ها سلامت را هم به مخاطره می اندازد: «متاسفانه مردم ما به دلیل نا آگاهی، جذب جملات فریبنده ای می شوند که این روزها زیاد روی در و دیوار عطاری ها دیده می شود. غافل از این که برای لاغری معجزه ای به جز رعایت اصول تغذیه وجود ندارد. مگر می شود در یک ماه ۳۰ کیلو وزن کم کرد!؟ و یا جایی دیدم که نوشته بود با معجون سرکه و سیب سایز دور کمرتان را به اندازه دلخواه کم کنید. این ها دروغ و فریب کاری است.»

عوارض مصرف خودسرانه

صفوی با چند سال تجربه فعالیت در کلینیک های لاغری شهر اصفهان، درباره رژیم های لاغری خودسرانه با استفاده از گیاهان دارویی می گوید: «در طی این سال ها با موارد عجیبی برخورد داشتم. چند هفته پیش بود که آقایی به دلیل اضافه وزن به من مراجعه کرد.او به مدت یک سال روزی دو لیوان سرکه سیب می خورده ولی یک کیلو هم از وزنش کم نشده بود. البته این مسئله برای من تعجبی نداشت. من قبل از شروع درمان او را به یک متخصص گوارش معرفی کردم چون مطمئن بودم، مصرف یک سال سرکه دستگاه گوارش او را مختل کرده است. حدسم درست بود چون او زخم معده حاد پیدا کرده بود. یا فرد دیگری به من مراجعه کرد و در حین درمان اضافه وزنش از کاهش میل جنسی‌ خود به من گفت. این موضوع برای من عجیب بود وقتی شرح حال او را دقیق تر مطالعه کردم متوجه شدم که این فرد به مدت ۲ سال چای سبز و کلی پودرهای گیاهی جور واجور مصرف کرده بود.»
این متخصص تغذیه حساسیت های پوستی و تنفسی را از دیگر عوارض مصرف خودسرانه گیاهان دارویی عنوان کرده و می گوید: «متخصصان تغذیه با ترویج داروهای گیاهی مشکلی ندارند، حتی خود من هم برای برخی از بیماران قرص چای سبز، کرفس و یا سرکه سیب تجویز می کنم. در دانشگاه هم طیف وسیعی از گیاهان دارویی تحت عنوان فارماکنوزی یا همان علوم گیاهان دارویی تدریس می شود. اما استفاده از این داروها باید مبتنی بر شواهد و نتایج قابل دفاع علمی  باشد. متاسفانه در کشور ما به دلیل برخی ریشه های فرهنگی، استفاده خودسرانه دارو به خصوص گیاهان دارویی رواج دارد و برخی هم از این موضوع سوء استفاده می کنند.»

دسته بندی ها :
گزارش

نظری ارسال نشده است ، اولین نفر باشید.

پاسخ دهید

توجه: نظراتی که حاوی مطالب توهین آمیز است منتشر نخواهد شد

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد. فیلد های اجباری با *مشخص شده است. *

*
*

اپلیکیشن آشپزباشی

اپلیکیشن آشپزباشی را برروی تلفن های هوشمند خود داشته باشید!

کلیه حقوق این سایت محفوظ و متعلق به آشپزباشی است.