آخرین اخبار:
آخرین به روزرسانی: ۱۴ آذر

اندر حکایت فواید بی‌شمار و عجیب و غریب زغال اخته

۳ مرداد ۱۳۹۵ سرآشپز
اندر حکایت فواید بی‌شمار و عجیب و غریب «زغال اخته»

شاید تنها شنیدن چند واژه در دنیا آب در دهانمان جمع کند و زغال اخته حتماً یکی از این واژگان است. زغال اخته‌ها معمولا در اواخر تابستان می‌رسند و در واقع دیگر چیزی به مشاهده رخسار گلگونشان در بازار نمانده است.

زغال اخته گیاهی است که به صورت درخت یا درختچه در کنار جریان آب و یا در بیشه‌ها می‌روید و در زبان انگلیسی به آن cornelian cherry گویند. گل‌های زغال ‌اخته، زرد رنگ و خوشه‌ای است و برگ‌های سبز پر رنگ، براق و نوک‌تیزی دارد. میوه آن به شکل بیضی و حدوداً به اندازه آلبالوی درشت است و طعم ترش و شیرینی دارد. درختچه زغال ‌اخته حدود ۳۰۰ سال عمر می‌کند و در حدود ۲۵ سالگی تا ۸ متر می‌رسد. این درخت به‌طور کلی ارتفاعی حدود ۴ تا ۸ متر دارد. چوب آن بسیار محکم است و در صنعت نیز کاربرد دارد. میوه نرسیده آن به علت داشتن اسید زیاد، بسیارترش است، ولی میوه رسیده آن به رنگ قرمز تیره و خوشمزه و شیرین است.

ارزش غذایی زغال ‌اخته: این میوه حاوی مقادیر زیادی آهن، کلسیم، اسید فولیک، ویتامین‌ها و فلاوونوئیدها است. زغال ‌اخته حاوی بیش از ۱۰ درصد تانن، قند، پکتین، اسیدهای آلی و رنگدانه است. این میوه خوشمزه کم‌کالری است و باعث اضافه وزن نمی‌شود. همچنین این میوه منبع خوبی برای فیبر است. آنتوسیانین موجود در زغال ‌اخته رنگدانه‌ای از گروه فلاوونوئیدها است که عامل رنگ قرمز در گوجه‌فرنگی و دیگر میوه‌ها است.

مبارزه با انواع سرطان: مواد مغذی موجود در زغال ‌اخته از رشد سرطان‌های ریه، کولون (قسمتی از روده بزرگ) و تکثیر سلول‌های سرطان خون بدون تأثیر بر سلول‌های سالم جلوگیری می‌کنند. خصوصیات منحصر به فرد زغال‌ اخته قابلیت بالایی در جلوگیری از انتقال سرطان در بدن دارد. برای جلوگیری از سرطان باید از زغال ‌اخته به‌طور کامل بهره‌مند شد، نه فقط از عصاره آن. همچنین ترکیبات موجود در آن برای جلوگیری از سرطان پروستات، پوست و شش نیز مؤثر می‌باشد.

دشمن بیماری‌های قلبی: مصرف زغال‌ اخته به کاهش بیماری‌های قلبی کمک می‌کند. علت این امر سطح بالای آنتی‌اکسیدان طبیعی به نام آنتوسیانین است که در سبزیجات و میوه‌های با رنگ تیره یافت می‌شود. در یک مطالعه بلندمدت روی تعدادی از زنان مشخص شد، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی در زنانی که رژیم غذایی مناسب با مقدار زیاد آنتوسیانین را اجرا می‌کردند به‌طور عمده‌ای کاهش یافت.

کمک به کاهش سطح کلسترول: زغال ‌اخته به کاهش سطح کلسترول نیز کمک می‌کند. پلی‌فنول‌های موجود در زغال ‌اخته باعث کاهش کلسترول خون می‌شوند و برای سلامتی قلب مفید هستند. زغال ‌اخته در میان میوه‌های مصرفی متداول دارای بالاترین سطح پلی فنول است. زغال‌اخته باعث کاهش کلسترول بد خون‌ یا کلسترول LDL و حفظ کلسترول خوب خون یا کلسترول HDL می‌گردد و از این طریق باعث کاهش خطر بیماری‌های قلبی عروقی می‌شود.

پیشگیری از عفونت مجاری ادراری: مصرف عصاره زغال اخته برای جلوگیری از بروز عفونت در مجاری ادراری مفید است. علت این است که زغال‌ اخته ادرار را اسیدی می‌کند که حاوی یک عامل ضد باکتری به نام هیپوریک اسید و همچنین ترکیبات دیگری (تعدادی از متخصصان تغذیه بر این باورند که اثرات دفاعی زغال‌اخته به دلیل وجود اسید تانیک است که فقط در زغال ‌اخته و سنبل کوهی یافت می‌شود که باعث جلوگیری از چسبندگی باکتری‌ها به دیواره‌های مثانه و بروز عفونت می‌شود، به عبارت دیگر زغال‌اخته به خروج باکتری‌ها از بدن کمک و از رشد و تکثیر باکتری و ایجاد عفونت جلوگیری می‌کند) است که از چسبیدن باکتری بیماری زای اشرشیا کلی به دیواره مجرای ادرار جلوگیری می‌کند و موجب دفع آن از طریق ادرار می‌شود. باکتری اشرشیاکلی عامل ۹۰ درصد عفونت‌های مجاری ادراری است.

التیام بخش التهاب مثانه: یکی از متداول‌ترین عفونت‌ها، التهاب مثانه است که به‌ویژه در خانم‌ها شایع است. به نظر می‌رسد اسید بنزوئیک موجود در زغال ‌اخته نیز در ایجاد این خواص درمانی و پیشگیری نقش داشته باشد؛ هر چند تحقیقات اخیر نشان می‌دهند که این اثر احتمالاً به دلیل وجود پلیمری در زغال‌ اخته است که ماهیت آن هنوز شناخته نشده است. این مولکول ناشناخته از اتصال اشرشیا کلی، به دیواره مثانه و مجاری ادراری جلوگیری می‌کند و به این ترتیب، از رشد و تکثیر باکتری و ایجاد عفونت، جلوگیری می‌کند. زغال‌اخته حاوی کوئینیک اسید است، ترکیبی از اسید غیر معمول در بدن که تجزیه نمی‌شود بلکه از طریق ادرار دفع می‌شود.

جلوگیری از تولید سنگ کلیه: آب زغال‌اخته برای افراد مبتلا به سنگ‌های کلیه و ادرار بدبو مؤثر است، زیرا با اسیدی کردن ادرار در رفع آن اثر چشمگیری دارد، بخصوص اگر سنگ کلیه از جنس کلسیمی باشد. وجود کوئینیک اسید باعث می‌شود تا مقدار اسید در ادرار کاهش‌یابد و همچنین از تشکیل سنگ توسط کلسیم و یون فسفات جلوگیری می‌کند. در بیمارانی که سنگ‌های کلیه در آنها مجدداً عود می‌کند، مصرف آب زغال اخته کلسیم یونیزه شده را در ادرارشان به مقدار ۵۰ درصد کاهش می‌دهد.

موثر در کاهش وزن: زغال ‌اخته از دو طریق در کاهش وزن مؤثر است؛ نخست این که زغال‌ اخته مانند تنظیم کننده انسولین عمل می‌کند. این ماده غذایی تأثیر انسولین و انباشتگی چربی‌ها را کاهش می‌دهد و در روند از بین بردن چربی‌ها شرکت می‌کند. دوم این‌که زغال اخته به دفع سموم و چربی‌هایی که در بافت‌های بدن تجمع می‌کنند یاری می‌رساند. تجمع سموم و چربی‌ها در بافت‌های بدن عامل التهاب و احتباس آب محسوب می‌شود.

درمانگر هرگونه عفونت و اسهال: زغال ‌اخته جزو میوه‌هایی است که از بروز عفونت جلوگیری می‌کنند. جوشانده زغال ‌اخته در مداوای اسهال معمولی و اسهال خونی اثر دارد؛ به این صورت که باید یک قاشق سوپخوری زغال‌ اخته را با فنجانی آب سرد مخلوط کرده و آن را به مدت ۵ دقیقه بجوشانید و پس از ۱۵ دقیقه دم کشیدن، آن را صاف کرده و هر روز ۲ تا ۶ فنجان از آن بنوشید.

سایر فواید

  • ابوعلی‌سینا، دانشمند و پزشک مشهور، آب زغال‌ اخته را برای شست‌وشوی زخم‌های جلدی و گرد ریشه آن را برای التیام زخم‌ها به‌کار می‌برد. با تمام این خواص مفید، مصرف بیش از اندازه زغال ‌اخته باعث تهوع، اسهال، دل به هم‌خوردگی و سردرد می‌شود.
  • مقدار فروکتوز و گلوکز زغال اخته کم است و مصرف آن برای افراد چاق و بیماران دیابتی مشکلی به وجود نمی‌آورد. حتی جوشانده برگ آن با گل توت‌فرنگی برای درمان دیابت (مرض قند) مؤثر است.
  • هورمون ملاتونین موجود در زغال اخته خواب انسان را راحت و عمیق می‌کند. این عمل به‌طور طبیعی و روزمره انجام می‌شود. این هورمون مسئولیت تنظیم ریتم ۲۴ ساعته روز و شب بدن را به عهده دارد. زغال‌اخته حاوی مقادیر زیادی ملاتونین است.
  • پوست زغال‌اخته تب‌بر است و در رفع اسهال مؤثر است. حتی میوه آن نیز اثر قابض دارد، از این‌رو خوردن آن در رفع اسهال و ورم معده مؤثر است.
  • برای درمان اسهال بهتر است یک قاشق سوپخوری زغال‌اخته را با یک فنجان آب سرد مخلوط کرده و آن را به‌ مدت ۵ دقیقه بجوشانید و پس از ۱۵ دقیقه دم کشیدن آن را صاف کرده و هر روز ۲ تا ۶ فنجان بنوشید.
  • محققی به نام دکتر leclerch نشان داده است که جوشانده پوست زغال‌اخته در درمان بیماری مالاریا مؤثر است. جوشانده ۶۰ گرم پوست درخت زغال ‌اخته در یک لیتر آب اثر تب‌بر و ضد مالاریا دارد. جوشانده فوق را باید به‌تدریج صبح و ظهر و شب به میزان ۱یا ۲ استکان با کمی قند میل نمود.
  • شربت زغال‌اخته ضد عطش است. خصوصاً در تابستان برای جلوگیری از گرمازدگی، نوشیدن شربت آن بسیار مؤثر است.
  • نظریه‌ای وجود دارد که زغال‌اخته برای درمان شب‌ادراری بچه‌ها هم مفید است. بدین منظور ۳۰ گرم برگ آن را در یک لیتر آب بریزید و آن را به‌قدری بجوشانید تا یک‌سوم آن بخار شود و پس از صاف نمودن آن را با شکر شیرین کنید و قبل از خواب یک فنجان به کودک بدهید.
  • بهترین مقدار مصرف روزانه نصف فنجان در نظر گرفته شده است. این مقدار زغال‌اخته را می‌توانید به تنهایی مصرف کنید، با میوه‌های دیگر یا ماست مخلوط کرده و میل کنید و یا با صبحانه بخورید.

در پایان شاید بد نباشد بدانید که معدن زغال اخته ایران «کلیبر» یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی است.

کانال اخبار آشپزباشی
دسته بندی ها: اخبار

نظری ارسال نشده است ، اولین نفر باشید.

پاسخ دهید

توجه: نظراتی که حاوی مطالب توهین آمیز است منتشر نخواهد شد

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد. فیلد های اجباری با *مشخص شده است. *

*
*

اپلیکیشن آشپزباشی

اپلیکیشن آشپزباشی را برروی تلفن های هوشمند خود داشته باشید!